Eftir Guðmund G. Sigurbergsson

Það þarfnast ekki sérstakrar kynningar að umræða um umhverfisþætti hefur bæði breyst og aukist mikið á síðustu árum. Mikið hefur verið fjallað um hlýnun jarðar (e. Global Warming) og þau áhrif sem hlýnunin hafi á okkur og nánasta umhverfi okkar. Við höfum heyrt og séð umfjallanir um áhrif hækkunar sjávarborðs, breytingar á gróðurfari vegna hækkandi hitastigs o.s.frv.

Minna hefur aftur á móti farið fyrir umræðu um hvort og þá hvaða áhrif loftlagsbreytingar hafa á rekstrarumhverfi fyrirtækja, hvort áhrifin séu mismunandi eftir atvinnugreinum, hvernig mismunurinn komi fram og hvort merkjanlegur munur sé á undirbúningi milli atvinnugreina.
Á þessu ári kynnti KPMG International skýrslu sem félagið hefur gert og ber heitið "Climate Changes Your Business". Skýrslan er byggð á greiningum sem 50 viðurkenndir aðilar úr ýmsum áttum hafa gert. Flestir þessara aðila eru úr fjármálgeiranum og greina skýrslum sínum áhættuþætti og efnahagsleg áhrif loflagsbreytinga á einstaka atvinnugreinar.

Með því að skoða þessar greiningar í samhengi er hægt að nálga helstu áhættuþætti sem loftlagsbreytingar hafa í för með sér og þá ekki siður hvernig skilningur okkar á áhættuþáttunum er í dag.

Niðurstöður könnunarinnar eru þær að greina má 4 áhættuþætti.

• Regluverk (e. regulatory)
• Orðspor (e. reputational)
• Efnisleg (e. Physical)
• Kröfuleg (e. litigation)

Regluverk

Af áhættuþáttunum var algangast að vísað væri til áhættu tengdri regluverki. Í þeim greiningum sem skoðaðar voru nefndu 72% þennan þátt. Fyrirtæki og atvinnugreinar sem ekki aðlaga sig að breyttu umhverfi sem mótað er af nýjum lögum og reglugerðum standa höllum fæti í samkeppni eins og gefur að skilja.
Ef óvissa ríkir um starfsumhverfi fyrirtækja og jafnvel atvinnugreina gerir það fyrirtækjum erfitt að gera framtíðaráætlanir.

Þeirri skoðun vex fiskur um hrygg að loftlagsbreytingar séu markaðsbrestur sem leiðrétta verði með íhlutun stjórnvalda. Skipta má íhlutuninni í stórum dráttum í tvennt:

• Hefðbundin lagasetning þar sem krafist er framleiðsluleyfa eða kröfur gerðar til afurðanna um orkunýtingu svo þær fái viðurkenningu o.s.frv.
• Markaðsinngrip s.s. kolefnisskattar, takmörkun útblásturs og eldsneytisskattar.
• Á síðustu árum hefur lagasetning af þessu tagi aukist mikið, bæði á alþjóðlegumgrunni og ekki siður á lands- eða sveitarfélagsgrunni.

Orðspor og kröfugerð

Fáar greiningarnar nefna þessa þætti eða 28% og 14%. Þrátt fyrir að þessir þættir fara vaxandi og þá sérstaklega kröfugerð í Bandaríkjunum, eru þeir ekki enn taldir marktækir. Vægi þeirra fer þó vaxandi og má segja að þetta séu undirliggjandi þættir sem taka verði tillit til.

Orðspor er óefnislegur þáttur í viði fyrirtækja sem mun fara vaxandi í framtíðinni , sérstaklega nú þegar neytendur líta í æ meira mæli til meðferð fyrirtækja á umhverfinu og hversu vistvæn framleiðsla er. Þeir beina í vaxandi mæli viðskiptum sínum til fyrirtækja sem sinna slíkum þáttum

Efnisleg áhætta

Í flestra augum tengist efnisleg áhætta breytingum á veðurfari. Meiri öfgðar eru í veðurfari, hvort heldur sem um er að ræða hita eða kulda, vind eða úrkomu. Áhætta er og verður mismunandi milli atvinnugreina og eins hvar fyrirtæki eru staðsett.  Þá er áhættuþættir mis augljósir.  Flestir hugsa til skemmda af völdum meiri öfgða í veðurfari, áhrif sem hærri tryggingariðgjöld hafa eða lækkun á virði eigna s.s margir skiðastaðir munu eiga undir högg að sækja vegna snjóleysis.

Ekki eins augljós eru áhrif sem breytt loftslag hefur á vinnuafl, þvingaður flutningur starfsstöðva og hækkandi hráefnaverð.

Áhrifin eru eins og áður sagði missterk milli átvinnugreina og svæða. Sum fyrirtæki munu geta dregið úr áhættu sinni með fyrirbyggjandi ráðstöfunum á meðan önnur verða að endurskoða viðskiptamódel sitt.

KPMG hefur flokkað atvinnugreinar í 3 flokka eftir því hvar þær standa með tilliti til áhættu. Þessir flokkar eru “Safe Haven”, “Middle of the Road” og “Danger Zone”.

Niðurstaðan er sú að 6 af 18 atvinnugreinum eru illa undirbúnar undir þá áhættuþætti sem við þeim blasa. Áhættuþættirnir sem við greinunum blasa eru flokkaðir sem háir. Einungis 3 atvinnugreinar töldust hafa nægan undirbúning en áhættuþættir greinanna eru flokkaðir sem lágir.

Þetta er sýnt myndrænt á myndinni hér að neðan og staðsetning hverra greinar fyrir sig.

Margt forvitnilegt kemur fram í skýrslunni og ef frekari upplýsinga er óskað vinsamlegast hafið samband við Guðmund G. Sigurbergsson. Skýrsluna í heild sinni má nálgast hér.