Frestun tekjufærslu söluhagnaðar hlutabréfa
Á forsíðu Morgunblaðsins 7. október 2009 er sett fram sú skoðun að almennar reglur um söluhagnað hlutabréfa eigi ekki við um félög sem hafi viðskipti með hlutabréf að meginstarfsemi. Slíkum félögum hafi því ekki verið heimilt að fresta yfir tvenn áramót tekjufærslu hagnaðar af sölu hlutabréfa og færa niður stofnverð hlutabréfa keyptra á þeim tíma. Væntanlega er hér átt við félög önnur en fjármálafyrirtæki, enda hafa fjármálafyrirtæki almennt gert upp viðskipti sín með veltubréf með þeim hætti sem ríkisskattstjóri hefur mælt fyrir um. Að mati skattasviðs KPMG orkar þessi skoðun a.m.k. mjög tvímælis og lagarök hníga fremur að því að hún sé röng en rétt.
Heimildina til frestunar og niðurfærslu var að finna í 5. mgr. 18. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, en hún var felld brott frá og með 29. maí 2009. Í ákvæðinu voru engar skorður settar við því að heimildina nýttu félög sem höfðu viðskipti með hlutabréf að meginstarfsemi.
Í Morgunblaðinu er umrædd skoðun eignuð ríkisskattstjóraembættinu og í því sambandi vísað til bindandi álits. Er þar væntanlega átt við álit ríkisskattstjóra frá árinu 2000 (nr. 13/00). Í álitinu byggði ríkisskattstjóri skoðun sína á lagaákvæði því sem nú er að finna í 21. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, en þar er kveðið á um að ef sala eigna fellur undir atvinnurekstur eða hafi eigna verið aflað í þeim tilgangi að selja þær aftur þá teljist hagnaður af sölunni ávallt að fullu til skattskyldra tekna. Að mati skattasviðs KPMG er ekki unnt að líta svo á að ákvæði þetta víki til hliðar heimildum annarra ákvæða laganna til skattalegra ráðstafanna, þ.m.t. áður nefndu ákvæði 5. mgr. 18. gr.
Í bindandi áliti sínu vísar ríkisskattstjóri til bréfs síns frá 28. mars 1994. Á grundvelli þess bréfs hafa fjármálafyrirtæki almennt gert upp hlutabréfaviðskipti sín á veltubók með sama hætti og verslunarfyrirtæki gera upp verslunarviðskipti, þ.e. með því að reikna vörunotkun miðað við hlutabréfaeign í upphafi og lok árs og hlutabréfakaup ársins.
Skattasviði KPMG er ekki kunnugt um að yfirskattanefnd hafi fellt efnisúrskurð um umrædd sjónarmið ríkisskattstjóra, en um einn úrskurð skattstjóra sem á sjónarmiðunum byggði hefur nefndin þó fellt úrskurð (nr. 103/2009). Ómerkti nefndin úrskurð skattstjóra vegna ágalla á málsmeðferð, en tók ekki efnislega afstöðu til ágreiningsefnisins. Í rökstuðningi nefndarinnar kemur fram að í úrskurði skattstjóra reyndi á vandasama túlkun á 5. mgr. 18. gr. laga nr. 90/2003 og öðrum ákvæðum laganna sem gátu skipt máli, m.a. 21. gr. Af þeim rökstuðningi nefndarinnar má ráða að hún hafi að minnsta kosti litið svo á að vafi væri um réttmæti umræddra sjónarmiða. Að mati skattasviðs KPMG verður að meta slíkan vafa skattaðilum í vil.
Úrskurður yfirskattanefndar nr. 364/1998 fjallar um ákvæði það sem nú er að finna í 21. gr. laga nr. 90/2003. Í úrskurðinum tiltekur nefndin að í úrskurðaframkvæmd hafi því verið hafnað að með því ákvæði hafi verið lögleidd gróðaskynsregla. Að virtum þessum úrskurði verður að telja að verulegur brestur sé í rökstuðningi ríkisskattstjóra fyrir umræddri skoðun hans.
Sömu sjónarmið og fram koma í bindandi áliti ríkisskattstjóra komu einnig fram í frumvarpi sem fjármálaráðherra lagði fram á Alþingi í mars 2007, en það frumvarp dagaði uppi. Frumvarpið hafði m.a. að geyma tillögu að frádrætti sem næmi hagnaði að sölu hlutabréfa. Tillaga þess efnis kom svo fram að nýju í endurbættri mynd í frumvarpi því er varð að lögum nr. 38/2008. Í frumvarpinu kemur skýrt fram að frádráttarheimildinni sem þá var lögfest (9. tölul. a 31. gr. laga nr. 90/2003) er ætlað að taka til hagnaðar af sölu hlutabréfa óháð eðli og eignarhaldstíma hlutabréfanna í hendi seljanda. Frádráttarheimildin tekur þannig til söluhagnaðar félaga sem hafa að meginstarfsemi viðskipti með hlutabréf, engu síður en til annarra félaga með takmarkaðri ábyrgð eigenda. Enn hafa ekki komið fram sjónarmið um að áður nefnt ákvæði 21. gr. setji frádráttarheimildinni takmörk.
