Skattatíðindi 42. tbl.
Takmörkun á frádráttarbærni vaxtagjalda
Lagt hefur verið fram á Alþing á þingskjali 292 frumvarp til laga um breytingar m.a. á lögum um tekjuskatt. Í frumvarpinu er að finna tillögur að margvíslegum breytingum á núgildandi lögum. Má þar nefna tillögu um að vaxtagjöld af tilteknum skuldum teljist ekki frádráttarbær rekstrarkostnaður. Tillagan er þannig í frumvarpinu: „Vaxtagjöld af skuldum sem færast yfir við samruna þegar um er að ræða vexti af lánum í kjölfar þess að eignarhalds- eða fjárfestingarfélag kaupir meiri hluta hlutafjár í öðru félagi. Sama á við um vaxtagjöld af lánum sem tekin eru vegna arðgreiðslna. Ákvæði 2. og 3. málsl. eiga jafnframt við þegar um endurfjármögnun er að ræða.“
Með því að setja slíkt ákvæði í lagatexta eru settar skýrar reglur um að vaxtagjöld vegna tiltekinna lána teljist ekki frádráttarbær kostnaður. Í þessu sambandi er þó rétt að vekja athygli á að með breytingunni er verið að víkja frá þeirri meginreglu að við samruna félaga yfirtaki sameinað félag öll réttindi og skyldur þeirra félaga sem sameinast.
Í núgildandi lögum er ekki að finna takmarkanir á frádráttarbærni vaxtagjalda hjá félögum að öðru leyti en því að þau þurfi að vera tengd atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi. Skattyfirvöld hafa lengi haft horn í síðu vaxtagjalda vegna lána sem tekin hafa verið til að fjárfesta í öðrum félögum og hafa haldið því fram að þau séu ekki frádráttarbær. Þau hafa hins vegar ekki getað fært rök fyrir þeirri afstöðu með vísan í lög um tekjuskatt. Með framangreindri breytingartillögu er að sjálfsögðu verið að taka af allan vafa í þessum efnum. Á hitt ber þó að líta að með þessari breytingartillögu í frumvarpinu er í raun staðfest að ekki sé heimild í núgildandi lögum fyrir túlkun skattyfirvalda á frádráttarbærni vaxtagjalda. Af því verður ekki betur séð en að sú aðferð sem viðhöfð hefur verið við skattframtalsgerð félaga á liðnum árum hafi verið í fullu samræmi við gildandi lög og ekkert tilefni sé til breytinga á skattframtölum fyrri ára.
Sú fullyrðing fulltrúa ríkisskattstjóra sem fram kom í fréttum í gær (2. desember) um að skattyfirvöld muni á grundvelli framangreindrar lagabreytingar fá heimild til að breyta skattframtölum félaga allt að sex ár aftur í tíma fæst á engan hátt staðist. Má þar nefna að í stjórnarskrá lýðveldisins Íslands er að finna ákvæði sem bannar afturvirkni lagasetningar um skattamál. Þar segir í 77. gr.: „Enginn skattur verður lagður á nema heimild hafi verið fyrir honum í lögum þegar þau atvik urðu sem ráða skattskyldu“.
Eins og bent hefur verið á hér að framan er fram komið ákvæði á þingskjali 292 sem er í raun staðfesting á því að ekki hafi verið lagaheimild fyrir takmörkun á frádráttarbærni þeirra vaxtagjalda sem um er að ræða og getur, ef það verður lögfest, einungis átt við atburði sem verða eftir gildistöku þeirra.
Í þessu sambandi er vert að benda á að þrátt fyrir að framangreind tillaga verði að lögum kunna þau vaxtagjöld sem að framan greinir áfram að teljast frádráttarbær kostnaður hjá félögum. Í stað þess að móðurfélag og dótturfélag þess sameinist verði þau áfram rekin sem tvö félög og hefur það félag sem stofnar til skuldarinnar þá heimild til að færa vaxtagjöld af lánum til frádráttar í skattskilum sínum. Þessi réttur helst þótt félögin séu samsköttuð.
Af framangreindu verður ekki annað séð en að óhagkvæmara verði að sameina félög en að halda þeim sem tveimur sjálfstæðum lögaðilum, þótt rekstrarlegar forsendur kunni að vera þannig að hagkvæmara sé að sameina þau. Verði tillagan að lögum mun hún hafa þau áhrif að hindra samruna við þessar aðstæður en mun ekki leiða til aukinna skatttekna ríkissjóðs.
